【台語世界／錄音】台灣人過台灣節

文／錄音：蘇晏德 (So͘ , Iàn Tek)

過去國民黨走路來台灣，kā咱講10月份是光輝ê 10- -月，10月初10國慶日，10月25台灣光復節，10月31蔣總統誕辰日，chit三日lóng是歇睏日，家家戶戶lóng ài掛車輪牌ê國旗，點燈結綵tī街路遊行，這是國小年代ê記持，咱mā相信蔣介石ê鬼話，一年準備、兩年反攻、三年掃蕩、五年成功。

國民黨來到台灣kā咱訂chiok-chē節日，3月29青年節記念黃花崗72烈士，咱人5月初5詩人節記念屈原，9月初9律師節。1948年全國律師公會tī南京集會，為tio̍h記念孫中山提倡法治、實施民主憲政，決定kā第一pái革命起義ê日子訂做律師節；9月28教師節記念孔子。無所不至一大堆a-sa-phu-luh ê中國節，台灣人到taⁿ猶活tī殖民ê年代teh過chia-ê無意義ê中國節。頂面所講ê節日完全無kap台灣連結，無台灣本土ê主體性，連中國人lóng tàn hìⁿ-sak ê人物，咱台灣人soah當作神主牌仔teh拜。

3月16台羅會遊覽車tùi高雄出發，包括越南ê學者將近40人來到南投草鞋墩ê台灣聖山祭拜台灣神。為tio̍h數念詩人檢察官王育霖，koh頒發第二屆台語詩tio̍h-siúⁿ ê作者，mā舉辦王育霖銅像開像追思會，在場參與ê人透過chia-ê活動，koh khah了解台灣人因何beh拜台灣神，m̄-thang戇戇拜中國神。台灣人經過國民黨長期ê洗腦soah斬斷ka-tī ê喙舌變é-káu，bē-hiáu講ka-tī ê話，變青瞑牛m̄-nā bē-hiáu寫台語文，mā m̄-bat台灣字，Taⁿ咱台灣人ài來過台灣節，m̄-thang koh記念hia-ê o͘-ló͘-bo̍k-chè ê節日。

三- -月是真特別ê月份，3月11是林茂生教授tī 228事件ê受難日，伊是台灣人第一ê留學美國ê博士，咱beh kā chit工訂做台灣教師節。台羅會已經liân-sòa兩冬舉辦記念活動，我tī教學ê現場mā叫學生ài交台灣教師節ê作品。3月13是湯德章律師tī 228事件ê時tī台南民生綠園（這馬ê湯德章記念公園），遭受國民黨軍隊銃殺，2014年台南市政府kā湯德章ê受難日3月13日訂做「台南市正義kap勇氣記念日」，記念湯德章英勇堅定ê一生所代表ê台灣精神，咱beh kā chit工訂做台灣律師節。3月14是王育霖詩人檢察官tī 228事件ê受難日，咱beh kā chit工訂做台灣詩人節。2014年3月18日頭花運動，台灣ê少年家為tio̍h阻擋國民黨通過賣台ê法案，海峽兩岸服務貿易協議tùi中國開放服務貿易，引起少年家ê不滿致使衝入立法院，到4月初6，su當時ê立法院院長王金平親身出面，代表國會提出制定《兩岸協議監督條例》ê承諾。最後tī 4月初10，抗議ê學生kap民眾退出議場，佔領議場585點鐘chiah離開立法院，咱beh kā chit工訂做台灣青年節。Tùi taⁿ以後咱nā到ta̍k年ê三- -月ài拍拚宣傳咱台灣主題性ê日子。

台灣字（白話字）版

Tâi-oân-lâng kòe Tâi-oân-cheh

Kòe-khì Kok-bîn-tóng cháu-lō͘ lâi Tâi-oân, kā lán kóng 10 goe̍h-hūn sī kong-hui ê 10- -goe̍h: 10 goe̍h chhe 10 kok-khèng-ji̍t, 10 goe̍h 25 Tâi-oân kong-ho̍k-cheh, 10 goe̍h 31 Chiúⁿ chóng-thóng tàn-sîn-ji̍t. Chit saⁿ ji̍t lóng-sī hioh-khùn-ji̍t, ke-ke-hō͘-hō͘ lóng ài kòa chhia-lián pâi ê kok-ki, tiám-teng kat-chhái tī ke-lō͘ iû-hêng. Che sī kok-sió nî-tāi ê kì-tî; lán mā siong-sìn Chiúⁿ, Kài Sek ê kúi-ōe, chi̍t nî chún-pī, nn̄g nî hoán-kong, saⁿ nî sàu-tōng, gō͘ nî sêng-kong.

Kok-bîn-tóng lâi-kàu Tâi-oân kā lán tēng chiok-chē cheh-ji̍t. 3 goe̍h 29 chheng-liân-cheh kì-liām N̂g-hoe-kang 72 lia̍t-sū, lán-lâng 5 goe̍h chhe 5 si-jîn-cheh kì-liām Khut-goân, 9 goe̍h chhe 9 lu̍t-su-cheh. 1948 nî choân-kok lu̍t-su kong-hōe tī Lâm-kiaⁿ chi̍p-hōe, ūi-tio̍h kì-liām Sun, Tiong San thê-chhiòng hoat-tī, si̍t-si bîn-chú hiàn-chèng, koat-tēng kā tē-it pái kek-bēng khí-gī ê ji̍t-chí tēng-chò lu̍t-su-cheh; 9 goe̍h 28 kàu-su-cheh kì-liām Khóng-chú. Bû-só͘-put-chì chi̍t-tōa-tui a-sa-phu-luh ê Tiong-kok cheh, Tâi-oân-lâng kàu taⁿ iáu oa̍h tī si̍t-bîn ê nî-tāi teh kòe chia-ê bô ì-gī ê Tiong-kok cheh. Téng-bīn só͘ kóng ê cheh-ji̍t oân-choân bô kap Tâi-oân liân-kiat, bô Tâi-oân pún-thó͘ ê chú-thé-sèng. Liân Tiong-kok lâng lóng tàn hìⁿ-sak ê jîn-bu̍t, lán Tâi-oân-lâng soah tòng-chò sîn-chú pâi-á teh pài.

3 goe̍h 16 Tâi-lô-hōe iû-lám-chhia tùi Ko-hiông chhut-hoat, pau-koat Oa̍t-lâm ê ha̍k-chiá chiong-kīn 40 lâng lâi-kàu Lâm-tâu chháu-ê-tun ê Tâi-oân Sèng-soaⁿ chè-pài Tâi-oân sîn. Ūi-tio̍h siàu-liām si-jîn kiàm-chhat-koaⁿ Ông, Io̍k Lîm, koh pan-hoat tē-jī kài Tâi-gí-si tio̍h-siúⁿ ê chok-chiá, mā kí-pān Ông, Io̍k Lîm tâng-siōng khui siōng tui-su-hōe. Chāi-tiûⁿ chham-ú ê lâng thàu-kòe chia-ê oa̍h-tāng, koh khah liáu-kái Tâi-oân-lâng in-hô beh pài Tâi-oân sîn, m̄-thang gōng-gōng pài Tiong-kok sîn. Tâi-oân-lâng keng-kòe Kok-bîn-tóng tn̂g-kî ê sé-náu soah chám-tn̄g ka-tī ê chhùi-chi̍h piàn é-káu, bē-hiáu kóng ka-tī ê ōe; piàn chheⁿ-mê-gû m̄-nā bē-hiáu siá Tâi-gí-bûn, mā m̄-bat Tâi-oân-jī. Taⁿ lán Tâi-oân-lâng ài lâi kòe Tâi-oân cheh, m̄-thang koh kì-liām hia-ê o͘-ló͘-bo̍k-chè ê cheh-ji̍t.

Saⁿ- -goe̍h sī chin te̍k-pia̍t ê goe̍h-hūn, 3 goe̍h 11 sī Lîm, Bō͘ Seng kàu-siū tī 228 sū-kiāⁿ ê siū-lân-ji̍t. I sī Tâi-oân-lâng tē-it ê liû-ha̍k Bí-kok ê phok-sū, lán beh kā chit kang tēng-chò Tâi-oân kàu-su-cheh. Tâi-lô-hōe í-keng liân-sòa nn̄g tang kí-pān kì-liām oa̍h-tāng, góa tī kàu-ha̍k ê hiān-tiûⁿ mā kiò ha̍k-seng ài kau Tâi-oân kàu-su-cheh ê chok-phín. 3 goe̍h 13 sī Thng, Tek Chiong lu̍t-su tī 228 sū-kiāⁿ ê sî tī Tâi-lâm Bîn-seng le̍k-hn̂g (Chit-má ê Thng, Tek Chiong kì-liām kong-hn̂g) cho-siū Kok-bîn-tóng kun-tūi chhèng-sat, 2014 nî Tâi-lâm-chhī chèng-hú kā Thng, Tek Chiong ê siū-lān ji̍t 3 goe̍h 13 tēng-chò「Tâi-lâm chèng-gī kap ióng-khì kì-liām-ji̍t」, kì-liām Thng, Tek Chiong eng-ióng kian-tēng ê it-seng só͘ tāi-piáu ê Tâi-oân cheng-sîn, lán beh kā chit kang tēng-chò Tâi-oân lu̍t-su-cheh. 3 goe̍h 14 sī Ông, Io̍k Lîm si-jîn kiàm-chhat-koaⁿ tī 228 sū-kiāⁿ ê siū-lān ji̍t, lán beh kā chit kang tēng-chò Tâi-oân si-jîn-cheh. 2014 nî 3 goe̍h 18 ji̍t-thâu-hoe ūn-tōng, Tâi-oân ê siàu-liân-ke ūi-tio̍h chó͘-tòng Kok-bîn-tóng bē Tâi ê hoat-àn, hái-kiap nn̄g hōaⁿ ho̍k-bū bō͘-e̍k hia̍p-gī tùi Tiong-kok khai-hòng ho̍k-bū bō͘-e̍k, ín-khí siàu-liân-ke ê put-boán tì-sú chhiong ji̍p li̍p-hoat-īⁿ, kàu 4 goe̍h chhe 6, su tong-sî ê li̍p-hoat-īⁿ īⁿ-tiúⁿ Ông, Kim Pêng chhin-sin chhut-bīn, tāi-piáu kok-hōe thê-chhut chè-tēng Nn̄g hōaⁿ hia̍p-gī kàm-tok tiâu-lē ê sêng-lo̍k. Chòe-āu tī 4 goe̍h chhe 10, khòng-gī ê ha̍k-seng kap bîn-chiòng thè-chhut gī-tiûⁿ. Chiàm-niá gī-tiûⁿ 585 tiám-cheng chiah lī-khui li̍p-hoat-īⁿ, lán beh kā chit kang tēng-chò Tâi-oân chheng-liân-cheh. Tùi taⁿ í-āu lán nā kàu ta̍k nî ê 3- -goe̍h ài phah-piàⁿ soan-thoân lán Tâi-oân chú-thé-sèng ê ji̍t-chí.

讀hōo你聽