【台語世界／錄音】難忘ê形影

文、錄音／A-ka

細漢有一段時間，我bat tòa tī澎湖。透早bâ霧仔光，阿媽tō會牽我ê手，chhōa我去散步。Gia̍h頭看天，是hiah-ni̍h-á開闊，有海鳥kap白雲teh走相掠。鹹鹹ê海風吹- -來，海波浪一湧一湧，挨過來koh sak過去，實在有夠媠！無gōa久，大船tō勻勻仔入港ah，討海人一ê仔一ê落船。其中有一位鬢角白白，身軀烏焦瘦ê老頭家，tī hia hoah起hoah倒，看起來chiâⁿ威風，我會歡喜koh激動，忍bē-tiâu大聲叫：「阿公」！

等現流仔上chhiⁿ ê魚仔一箱一箱搬- -落來，阿媽會緊去廟埕放送，一觸久仔，tō賣了了ah。十四歲tō tòe大人出海去掠魚ê阿公，雙手hō͘海水凍kah紅記記，koh有大大細細ê空嘴，看著使人chiâⁿ m̄甘。M̄-kú阿公笑笑講：「討海人ê生活tō是按呢。Beh去，烏影；m̄去，吊鼎。」為著顧三頓，只好冒著性命ê危險，堅持一ê信念：「有心拍石，石成穿；有心開山，山成園。」到taⁿ，猶會記得阿公khiā tī船仔頂，勇敢kap大海chhia-piàⁿ，啥物lóng m̄驚，真正穩重老步定，che是我頭殼內真難忘ê形影。

Tī澎湖，中秋nā過，冷吱吱ê霜風tō到位，有半冬ê時間lóng透東北風，風聲hū-hū叫，hō͘人強beh chih-chài bē tiâu。勤儉ê阿媽tō會講：「好天著chhoân雨來糧。」教阮平常時仔tō ài做好準備，chiah bē臨時趕緊bē赴市。所以伊nā hoah一聲：「來豉瓜喔！」厝邊頭尾tō會同齊來，kā進前掠著ê臭肉魚kap珠螺，khǹg入去甕仔內底，iā一寡鹽豉做伙。

千萬m̄-thang看貓- -ê無點喔，tī寒- -人無thang討海ê時陣，阿媽tō會kā一甕一甕ê瓜，提來配飯。保證一嘴接一嘴，好食kah會觸舌。He tō是一種幸福ê好滋味，溫暖著阮囡仔人ê心，hō͘我不時想起辛苦teh hōaⁿ家ê阿媽，總是身軀ku-ku坐tiàm椅頭仔，骨力choh-sit，無閒kah大粒汗、細粒汗。阿媽khiû儉giám-ngē ê kha-chiah-phiaⁿ，mā是我頭殼內真難忘ê形影。

Chit-má我已經大漢ah，早tō轉來台灣讀冊。M̄-kú，阮tiāⁿ-tiāⁿ會思念過去ê情景，回想生活中ê一幕一幕，猶原活lèng-lèng，lóng tī我ê目睭前。艱苦過日ê痕跡，深深留tī阿公阿媽ê面肉，ta̍k條皺痕lóng是為著chit ê家，所付出ê用心kap代價。雖罔現此時，我bē當陪伴tī in身軀邊，猶是會眠夢來想起，無法度放bē記。時間teh轉踅，節氣teh變換，看花開花謝花落地，無聲無說。阿公阿媽對阮惜命命ê疼痛，點燈仔火mā無地chhōe。In兩人ê形影、所講ê每一句話、為我做ê一切，會永遠khǹg tī阮ê心肝底。

台灣字（白話字）版
Lân-bōng ê Hêng-iáⁿ

Sè-hàn ū chi̍t tōaⁿ sî-kan, góa bat tòa tī Phêⁿ-ô͘. Thàu-chá bâ-bū-á-kng, a-má tō ē khan góa ê chhiú, chhōa góa khì sàn-pō͘. Gia̍h-thâu khòaⁿ thiⁿ, sī hiah-ni̍h-á khui-khoah, ū hái-chiáu kap pe̍h-hûn teh cháu-sio-lia̍h. Kiâm-kiâm ê hái-hong chhoe- -lâi, hái-pho-lōng chi̍t éng chi̍t éng, e- -kòe-lâi koh sak- -kòe-khì, si̍t-chāi ū-kàu súi! Bô-gōa-kú, tōa-chûn tō ûn-ûn-á ji̍p-káng ah, thó-hái-lâng chi̍t ê á chi̍t ê lo̍h-chûn. Kî-tiong ū chi̍t ūi pìn-kak pe̍h-pe̍h, sin-khu o͘-ta-sán ê lāu thâu-ke, tī hia hoah-khí-hoah-tó, khòaⁿ- -khí-lâi chiâⁿ ui-hong. Góa ē hoaⁿ-hí koh ke̍k-tōng, jím-bē-tiâu tōa-siaⁿ kiò, “A-kong” !

Tán hiān-lâu-á siōng chhiⁿ ê hî-á chi̍t siuⁿ chi̍t siuⁿ poaⁿ- -lo̍h-lâi. A-má ē kín khì biō-tiâⁿ hòng-sàng, chi̍t-tak-kú-á, tō bē liáu-liáu ah. Cha̍p-sì hòe tō tòe tōa-lâng chhut-hái khì lia̍h hî ê a-kong, siang-chhiú hō͘ hái-chúi tàng kah âng-kì-kì, koh ū tōa-tōa-sè-sè ê khang-chhùi, khòaⁿ-tio̍h sú-lâng chiâⁿ m̄-kam. M̄-kú a-kong chhiò-chhiò kóng, “Thó-hái-lâng ê seng-oa̍h tō sī án-ne. Beh khì, o͘-iáⁿ; m̄ khì, tiàu-tiáⁿ.” Ūi-tio̍h kò͘-saⁿ-tǹg, chí-hó mō͘ tio̍h sèⁿ-miā ê gûi-hiám, kian-chhî chi̍t ê sìn-liām, “Ū sim phah-chio̍h, chio̍h chiâⁿ chhng; ū sim khui-soaⁿ, soaⁿ chiâⁿ hn̂g.” Kàu taⁿ, iáu ē-kì-tit a-kong khiā tī chûn-á-téng, ióng-kám kap tōa-hái chhia-piàⁿ, siáⁿ-mih lóng m̄ kiaⁿ, chin-chiàⁿ ún-tiōng lāu-pō͘-tiāⁿ, che sī góa thâu-khak-lāi chin lân-bōng ê hêng-iáⁿ.

Tī Phêⁿ-ô͘, tiong-chhiu nā kòe, léng-ki-ki ê sng-hong tō kàu-ūi. Ū pòaⁿ-tang ê sî-kan lóng thàu tang-pak-hong, hong-siaⁿ hū-hū-kiò, hō͘ lâng kiōng-beh chih-chài bē tiâu. Khîn-khiām ê a-má tō ē kóng, “Hó-thiⁿ tio̍h chhoân hō͘-lâi-niû.” Kà gún pêng-siông-sî-á tō ài chò hó chún-pī, chiah bē lîm-sî kóaⁿ-kín bē-hù-chhī. Só͘-í i nā hoah chi̍t siaⁿ, “Lâi sīⁿ koe o͘h!” Chhù-piⁿ-thâu-bóe tō ē tâng-chê lâi, kā chìn-chêng lia̍h- -tio̍h ê chhàu-bah-hî kap chu-lê, khǹg ji̍p-khì àng-á lāi-té, iā chi̍t-kóa iâm sīⁿ chò-hóe.

Chhian-bān m̄-thang khòaⁿ niau- -ê bô tiám o͘h! Tī kôaⁿ- -lâng bô thang thó-hái ê sî-chūn, a-má tō ē kā chi̍t àng chi̍t àng ê koe, the̍h-lâi phòe-pn̄g. Pó-chèng chi̍t chhùi chiap chi̍t chhùi, hó-chia̍h kah ē tak-chi̍h. He tō sī chi̍t chióng hēng-hok ê hó chu-bī, un-loán tio̍h gún gín-á-lâng ê sim, hō͘ góa put-sî siūⁿ-khí sin-khó͘ teh hōaⁿ-ke ê a-má, chóng-sī sin-khu ku-ku chē tiàm í-thâu-á, kut-la̍t choh-sit, bô-êng kah tōa lia̍p kōaⁿ, sè lia̍p kōaⁿ. A-má khiû-khiām giám-ngē ê kha-chiah-phiaⁿ, mā sī góa thâu-khak-lāi chin lân-bōng ê hêng-iáⁿ.

Chit-má góa í-keng tōa-hàn ah, chá tō tńg-lâi Tâi-oân tha̍k-chheh. M̄-kú, gún tiāⁿ-tiāⁿ ē su-liām kòe-khì ê chêng-kéng, hôe-sióng seng-oa̍h-tiong ê chi̍t bō͘ chi̍t bō͘, iû-goân oa̍h-lèng-lèng, lóng tī góa ê ba̍k-chiu-chêng. Kan-khó͘ kòe-ji̍t ê hûn-jiah, chhim-chhim lâu tī a-kong a-má ê bīn-bah. Ta̍k-tiâu jiâu-hûn lóng sī ūi-tio̍h chit ê ke, só͘ hù-chhut ê iōng-sim kap tāi-kè. Sui-bóng hiān-chhú-sî, góa bē-tàng pôe-phōaⁿ tī in sin-khu-piⁿ, iáu-sī ē bîn-bāng lâi siūⁿ-khí, bô-hoat-tō͘ pàng bē-khì. Sî-kan teh tńg-se̍h, cheh-khùi teh piàn-ōaⁿ, khòaⁿ hoe khui hoe siā hoe lo̍h-tē, bô-siaⁿ-bô-soeh. A-kong a-má tùi gún sioh-miā-miā ê thiàⁿ-thàng, tiám teng-á-hóe mā bô-tè chhōe. In nn̄g lâng ê hêng-iáⁿ, só͘ kóng ê múi chi̍t kù ōe, ūi góa chò ê it-chhè, ē éng-oán khǹg tī gún ê sim-koaⁿ-té.

讀hōo你聽