【台語世界／錄音】死結纓纏

文、錄音／陳俐雯 Tân Lī-bûn

2025年- -9月花蓮光復鄉馬太鞍崩山水堀滿- -出來，造成嚴重災情，hō͘濟濟人對崩山水堀按怎生chiâⁿ=ê起掛意。Tī大自然有崩山水堀；咱人 ê心mā有。咱人日子若過了四序心就會清，tn̄g著代誌chē心較bē chhiah-ia̍h，日子逐工lóng是吉時好日。Ah nā運teh bē順萬項代就來做對頭，hit時心chiâⁿ若無烏青mā liù皮。這款tī漉糊糜仔gô-gô-liàn ê無ta-ôa chiâⁿ磨咱人 ê 意志，hō͘人感覺做人ná會chiah thiám koh足厭。

有一个朋友生張chiâⁿ媠，自出世到嫁翁前lóng足好命，tī厝- -ni̍h父母惜阿兄疼。In翁這頭是做店頭仔生理。嫁翁了後想講會當清閒清閒做頭家娘，siáng知「甘蔗無雙頭甜」。Tī ta-ke-koaⁿ kap翁婿 ê目睭內新婦是beh chhōa來鬥跤手=ê，m̄-sī chhōa來惜=ê。伊一工24點鐘除了睏以外 ài hōaⁿ店ài顧囡仔，kohài chhoân三頓奉待ta-ke-koaⁿ纏綴規家伙仔。人講查某人是油麻菜子仔命就像伊按呢，規工無閒kah連喘氣 ê機會to無，koh hông譬相kah無一tè好。

社會道德ê教育bih tī頭殼底上深上暗ê意識內底teh壓制查某人。伊規世人叫是吞忍就會圓滿，伊戇戇仔做牛做馬做kah欲死欲活顛倒kā家己關tī凝心鬱卒ê籠á內。咱人鹹酸苦澀是「因」kap「緣」粒積落- -來ê；心肝底hit堀水mā仝款，積久若無消tháu就會tīⁿ kah滿- -出來。

日子leh徙一目𥍉伊三个囝to iā lóng大漢- -à，較艱苦to無走lóng是beh hō͘囡仔一个較親像- -人=ê ke。頭殼碗浮現che幾十冬來粒積落- -來ê痛苦、怨慼kah規暝哭kàu光ê日子，心肝íⁿ仔掠坦定沓沓仔精神，看著鏡內底彼个hō͘做人新婦=ê「本份」táⁿ-tia̍p kah早就失去家tī=ê伊，目箍hoán紅目屎像真珠按呢suî粒仔滴tī kap伊做伙嫁- -過來ê鏡台。

台灣字（白話字）版
Sí-kat Iⁿ-tîⁿ

2025 nî- -9 Hoa-liân Kong-ho̍k-hiong Má-thài-an pang-soaⁿ chúi-khut móa- -chhut-lâi, chō-sêng giâm-tiōng chai-chêng, hō͘ chē chē lâng tùi pang-soaⁿ chúi-khut án-chóaⁿ seⁿ-chiâⁿ=ê khí kòa-ì. Tī tāi-chū-jiân ū pang-soaⁿ chúi-khut; lán-lâng ê sim mā ū. Lán-lâng ji̍t-chí nā kòe liáu sù-sī sim tō ē chheng, tn̄g-tio̍h tāi-chì chē sim khah-bē chhiah-ia̍h, ji̍t-chí ta̍k-kang lóng sī kiat-sî hó-ji̍t. Ah nā ūn teh bē sūn bān-hāng-tāi tō lâi chò-tùi-thâu, hit-sî sim-chiâⁿ nā bô o͘-chheⁿ mā liù-phôe. Chit-khoán tī lo̍k-kô͘-môe-á gô-gô-liàn ê bô-ta-ôa chiâⁿ bôa lâng ê ì-chì, hō͘-lâng kám-kak chò-lâng ná-ē chiah thiám koh chiok ià.

Ū chit-ê pêng-iú seⁿ-tiuⁿ chiâⁿ súi, chū chhut-sì kàu kè-ang chêng lóng chiok hó-miā. Tī chhù- -ni̍h pē-bó sioh a-hiaⁿ thiàⁿ. In ang chit-thâu sī chò tiàm-thâu-á seng-lí. Kè-ang liáu-āu siūⁿ-kóng ē-tàng chheng-êng chheng-êng chò thâu-ke-niû; siáng chai “Kam-chià bô siang-thâu tiⁿ. ” Tī ta-ke-koaⁿ kap ang-sài ê ba̍k-chiu lāi sin-pū sī beh chhōa lâi tàu-kha-chhiú=ê, m̄-sī chhōa lâi sioh=ê. I chi̍t-kang 24 tiám-cheng tû-liáu khùn í-gōa ài hōaⁿ-tiàm, ài kò͘ gín-á, koh ài chhoân saⁿ-tǹg hōng-thāi ta-ke-koaⁿ, tîⁿ-tòe kui-ke-hóe-á. Lâng-kóng châ-bó͘-lâng sī iû-môa chhài-chí-á miā, tō chhiūⁿ i án-ne: kui-kang bô-êng kah liân chhoán-khùi ê ki-hōe to bô, koh hông phì-siùⁿ kah bô chi̍t tè hó.

Siā-hōe tō-tek ê kàu-io̍k bih tī thâu-khak té siōng chhim siōng àm ê ì-sek lāi-té teh ap-chè châ-bó͘-lâng. I kui-sì-lâng kiò-sī thun-lún tō ē oân-boán, i gōng-gōng-á chò gû chò bé chò kah beh-sí-beh-oa̍h tian-tò kā ka-tī koaiⁿ tī gêng-sim ut-chut ê lâng-á-lâi. Lán-lâng kiâm-sng-khó͘-siap sī “In” kap “Iân” lia̍p-chek lo̍h- -lâi ê; sim-koaⁿ-té hit khut chúi mā kāng-khoán, chek kú nā-bô siau-tháu tō ē tīⁿ kah móa- -chhut lâi.

Ji̍t-chí leh sóa chi̍t-ba̍k-nih i saⁿ ê kiáⁿ to iā lóng tōa-hàn- -à, khah kan-khó͘ to bô cháu lóng sī beh hō͘ gín-á chi̍t-ê khah chhin-chhiūⁿ- -lâng ê ke. Thâu-khak-óaⁿ phû-hiān che kúi cha̍p-tang lâi lia̍p-chek lo̍h- -lâi ê thòng-khó͘, oàn-chheh kah kui-mê khàu kàu kng ê ji̍t-chí, sim-koaⁿ íⁿ-á lia̍h-thán-tiāⁿ ta̍uh-ta̍uh-á cheng-sîn, khòaⁿ-tio̍h kiàⁿ lāi-té hit=ê hō͘ chò-lâng sin-pū=ê “Pún-hūn” táⁿ-tia̍p kah chá tō sit-khì ka-tī ê i, ba̍k-kho͘ hoán âng ba̍k-sái chhiūⁿ chin-chu án-ne sûi-lia̍p-á tih tī kap i chò-hóe kè- -kòe-lâi ê kiàⁿ-tâi.
讀hōo你聽