【台語世界／錄音】小妹ê心內話

文、錄音／A-ka

雖罔阮囡仔人會當「跳過溝，食三au」，hō͘人chiâⁿ欣羨。M̄-kú tī阮chit ê年歲，lóng mā真惜面底皮，心內ê負擔不止仔重，無可能親像阿不倒仔，ta̍k工歡歡喜喜無煩惱。功課nā寫無好勢，老師嫌；ke耍一下仔手機仔，pē-bú唸。歇睏𨑨迌ê時間是夭壽短，大人上驚阮讀無冊，ta̍k日安排濟濟無仝ê補習，透早只要我目睭一peh金，著ài準備去上課。所以，阮是有話無底tháu，只好kā心事寫tī面冊內底，希望有人看著kā阮回。大人煞笑阮chiâⁿ幼稚，講我是愛變鬼變怪ê囡仔phí。

其實無講你m̄知，我是kā鬱卒kap無奈藏tī心肝內。阮pē-bú lóng tī國校仔內底teh做老師，平常時仔，教冊chiâⁿ頂真。In tiāⁿ-tiāⁿ講：「好田地不如好子弟。教囡仔也著môe，也著chhôe。」所以，對我ê要求真嚴格，ta̍k項代誌lóng ài聽in ê。三不五時，koh會提阿姊ê才情kap我比。Nā是有tó-ūi做無好勢，著隨hō͘阿母罵，完全無考慮著我ê感受。有時陣，我會偷偷仔想：「我敢是外口抱來- -ê？M̄是阿母親生- -ê？」

人講：「嚴官府出厚賊；嚴pē-bú出阿里不達。」我著是按呢，自細漢著活骨koh蠻皮，序大人拍久駡久，就kā當做馬耳東風，lóng激phî-phî，根本無teh驚。認為pē-bú chhiâⁿ養我，本來著是天公地道ê代誌，所以，我事事項項kan-ta為家己，講話是三角六尖，利劍劍。有當時仔，明明知影是家己m̄著，koh刁故意beh按呢做，tiāⁿ-tiāⁿ應嘴應舌，嫌序大人囉嗦，hō͘ pē-bú chiâⁿ氣惱。

Chit-má我khah大漢ah，總算體會著「pē-bú疼囝長流水」ê心情，是我早前bē曉想，其實in無大細心。Pē-bú對我ê疼痛m̄-bat減少過，總是tī阮ê身軀邊，無條件ê付出有夠濟。不時驚我受傷poa̍h倒，一直用心teh照顧。In所做ê一切，lóng是為阮好。希望我會當愈來愈bat代誌，m̄-thang hō͘人biáu視來看無。

所以，阿爸阿母請lín聽我講，ùi今仔日起，lín m̄免gia̍h棍仔來威脅，mā m̄免koh送禮物做獎勵。雖罔我khah hân-bān，m̄-kú我會盡量改變個性，bē koh jû頭使性地。我mā會主動來讀冊，koh讀hō͘ tiâu腹，bē koh kap阿姊冤家量債，mā會tàu-saⁿ-kāng厝內ê khang-khòe。拜託lín對我放心，ta̍uh-ta̍uh-á放手，來看我認真學、努力做、無lóe志ê一面。我會珍惜lín ê信任，chiâⁿ謹慎去做每一ê決定，骨力piàⁿ前程。

Che著是長久以來，我一直khǹg tī心肝內，講bē出嘴ê心聲，感謝阿爸阿母lín願意聽。俗語講：「成功無師傅，phah-piàⁿ著會有。」我會一直練習、一直調整，要求家己m̄-nā ài「做會到」，koh ài「做會穩」。人生ê路阮會勇敢向前kiâⁿ，tú著困難bē軟chiáⁿ。希望有一工，我會當chiâⁿ做一ê有chām-chat、有自信、有出脫，值得lín驕傲ê查某囝！

台灣字（白話字）版
Sió-mōe ê Sim-lāi-ōe

Sui-bóng gún gín-á-lâng ē-tàng “thiàu-kòe kau, chia̍h saⁿ au”, hō͘ lâng chiâⁿ him-siān. M̄-kú tī gún chit ê nî-hòe, lóng mā chin sioh bīn-té-phôe, sim-lāi ê hū-tam put-chí-á tang. Bô khó-lêng chhin-chhiūⁿ a-put-tó-á, ta̍k-kang hoaⁿ-hoaⁿ-hí-hí bô hoân-ló. Kong-khò nā siá bô hó-sè, lāu-su hiâm; ke sńg chi̍t-ē-á chhiú-ki-á, pē-bú liām. Hioh-khùn chhit-thô ê sî-kan sī iáu-siū té, tōa-lâng siōng kiaⁿ gún tha̍k-bô-chheh. Ta̍k-ji̍t an-pâi chē-chē bô kâng ê pó͘-si̍p. Thàu-chá chí-iàu góa ba̍k-chiu chi̍t-peh-kim, tio̍h ài chún-pī khì siōng-khò. Só͘-í, gún sī ū ōe bô-té tháu! Chí-hó kā sim-sū siá tī Bīn-chheh lāi-té, hi-bāng ū lâng khòaⁿ- -tio̍h kā gún hôe. Tōa-lâng soah chhiò gún chiâⁿ iù-tī, kóng góa sī ài pìⁿ-kúi-pìⁿ-koài ê gín-á-phí.

Kî-si̍t bô kóng lí m̄ chai, góa sī kā ut-chut kap bô-nāi chhàng tī sim-koaⁿ-lāi. Gún pē-bú lóng tī kok-hāu-á lāi-té teh chò lāu-su; pêng-siông-sî-á, kà-chheh chiâⁿ téng-chin. In tiāⁿ-tiāⁿ kóng, “Hó chhân-tē put-jû hó chú-tē. Kà gín-á iā tio̍h môe, iā tio̍h chhôe.” Só͘-í, tùi góa ê iau-kiû chin giâm-keh, ta̍k-hāng tāi-chì lóng ài thiaⁿ in ê. Sam-put-gō͘-sî, koh ē the̍h a-ché ê châi-chêng kap góa pí. Nā-sī ū tó-ūi chò bô hó-sè, tio̍h sûi hō͘ a-bú mē, oân-choân bô khó-lū tio̍h góa ê kám-siū. Ū-sî-chūn, góa ē thau-thau-á siūⁿ, “Góa kám sī gōa-kháu phō-lâi- -ê? M̄-sī a-bú chhin-seⁿ- -ê?”

Lâng kóng, “Giâm koaⁿ-hú chhut kāu chha̍t. Giâm pē-bú chhut a-lí-put-ta̍t.” Góa tio̍h-sī án-ne. Chū sè-hàn tio̍h oa̍h-kut koh bân-phôe! Sī-tōa-lâng phah-kú mē-kú, tō kā tòng-chò má-ní-tong-hong, lóng kik-phî-phî, kin-pún bô teh kiaⁿ. Jīn-ûi pē-bú chhiâⁿ-ióng- -góa, pún-lâi tio̍h-sī thiⁿ-kong-tē-tō ê tāi-chì. Só͘-í, góa sū-sū-hāng-hāng kan-ta ūi ka-kī. Kóng-ōe sī saⁿ kak la̍k chiam, lāi-kiàm-kiàm. Ū-tang-sî-á, bêng-bêng chai-iáⁿ sī ka-kī m̄-tio̍h, koh thiau-kò͘-ì beh án-ne chò; tiāⁿ-tiāⁿ ìn-chhùi-ìn-chi̍h, hiâm sī-tōa-lâng lo-so, hō͘ pē-bú chiâⁿ khì-ló͘.

Chit-má góa khah tōa-hàn ah, chóng-sǹg thé-hōe-tio̍h “pē-bú thiàⁿ kiáⁿ tn̂g lâu-chúi” ê sim-chêng. Sī góa chá-chêng bē-hiáu siūⁿ! Kî-si̍t in bô tōa-sè-sim. Pē-bú tùi góa ê thiàⁿ-thàng m̄-bat kiám-chió- -kòe. Chióng-sī tī gún ê sin-khu-piⁿ, bô tiâu-kiāⁿ ê hù-chhut ū-kàu chē. Put-sî kiaⁿ góa siū-siong poa̍h-tó, it-ti̍t iōng-sim teh chiàu-kò͘. In só͘ chò ê it-chhè, lóng-sī ūi gún hó. Hi-bāng góa ē-tàng jú lâi jú bat tāi-chì, m̄-thang hō͘ lâng biáu-sī lâi khòaⁿ-bô.

Só͘-í, a-pah a-bú chhiáⁿ lín thiaⁿ góa kóng, ùi kin-á-ji̍t khí, lín m̄-bián gia̍h kún-á lâi ui-hia̍p, mā m̄-bián koh sàng lé-bu̍t chò chióng-lē. Sui-bóng góa khah hân-bān, m̄-kú góa ē chīn-liōng kái-piàn kò-sèng, bē koh jû-thâu sái-sèng-tē. Góa mā ē chú-tōng lâi tha̍k-chheh, koh tha̍k hō͘ tiâu-pak, bē koh kap a-ché oan-ke-niû-chè, mā ē tàu-saⁿ-kāng chhù-lāi ê khang-khòe. Pài-thok lín tùi góa hòng-sim, ta̍uh-ta̍uh-á pàng-chhiú, lâi khòaⁿ góa jīn-chin o̍h, ló͘-le̍k chò, bô lóe-chì ê chi̍t-bīn. Góa ē tin-sioh lín ê sìn-jīm, chiâⁿ kín-sīn khì chò múi chi̍t ê koat-tēng, kut-la̍t piàⁿ chiân-têng.

Che tio̍h-sī tn̂g-kú-í-lâi, góa it-ti̍t khǹg tī sim-koaⁿ-lāi, kóng bē chhut chhùi ê sim-siaⁿ. Kám-siā a-pah a-bú lín goān-ì thiaⁿ. Sio̍k-gí-kóng, “Sêng-kong bô sai-hū, phah-piàⁿ tio̍h ē ū.” Góa ē it-ti̍t liān-si̍p, it-ti̍t tiâu-chéng, iau-kiû ka-kī m̄-nā ài “chò ē kàu”, koh ài “chò ē ún”. Jîn-seng ê lō͘ gún ē ióng-kám hiòng-chiân kiâⁿ, tú-tio̍h khùn-lân bē nńg-chiáⁿ. Hi-bāng ū chi̍t kang, góa ē-tàng chiâⁿ-chò chi̍t ê ū chām-chat, ū chū-sìn, ū chhut-thoat, ta̍t-tit lín kiau-ngō͘ ê cha-bó͘-kiáⁿ!

讀hōo你聽